Chuyển đổi số và hiệu quả kinh doanh của các ngân hàng thương mại Việt Nam: vai trò điều tiết của cạnh tranh và sở hữu nước ngoài

DOI 10.54404/jts.2026.db4.09

Tóm tắt

Nghiên cứu phân tích tác động của chuyển đổi số đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam giai đoạn 2015-2024 thông qua xây dựng chỉ số chuyển đổi số tổng hợp (DTI) bằng phương pháp PCA. Dữ liệu bảng của 29 ngân hàng được ước lượng bằng mô hình tác động ngẫu nhiên với sai số chuẩn vững nhằm khắc phục tự tương quan và phụ thuộc chéo. Kết quả cho thấy chuyển đổi số có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến ROA, song chưa thể hiện tác động rõ rệt đến ROE và NIM trong ngắn hạn. Phân tích điều tiết chỉ ra rằng sở hữu nước ngoài có vai trò hỗ trợ yếu, quy mô ngân hàng không có ý nghĩa điều tiết, trong khi quyền lực thị trường làm suy giảm khả năng chuyển hóa chuyển đổi số thành hiệu quả. Nghiên cứu hàm ý rằng hiệu quả của chuyển đổi số phụ thuộc mạnh vào bối cảnh cạnh tranh và chiến lược triển khai của từng ngân hàng.

Chia sẻ bài viết

Tài liệu tham khảo

1.
Abdurrahman, Abdurrahman, Aurik Gustomo, and Eko Agus Prasetio. 2024. “Impact of Dynamic Capabilities on Digital Transformation and Innovation to Improve Banking Performance: A TOE Framework Study.” Journal of Open Innovation: Technology, Market, and Complexity 10(1). doi:10.1016/j.joitmc.2024.100215.
2.
Alam, Yuli, Siti Nur Azizah, and Caroline. 2025. “IJMSIT Digital Transformation in Banking Management : Optimizing.” 5(June): 46-55.
3.
Berger, Allen N., and Timothy H. Hannan. 1998. “The Efficiency Cost of Market Power in the Banking Industry: A Test of the ‘Quiet Life’ and Related Hypotheses.” Review of Economics and Statistics 80(3): 454-65. doi:10.1162/003465398557555.
4.
Berger, Allen N., and David B. Humphrey. 1997. “Efficiency of Financial Institutions: International Survey and Directions for Future Research.” European Journal of Operational Research 98(2): 175-212. doi:10.1016/S0377-2217(96)00342-6.
5.
Citterio, Alberto, Timothy King, Rossella Locatelli A, and Rossella Locatelli. 2024. 70 Finance Research Letters Is Digital Transformation Profitable for Banks? Evidence from Europe. Elsevier. doi:10.1016/J.FRL.2024.106269.
6.
Deloitte. 2024. “Thay đổi cuộc chơi: Tác động của trí tuệ nhân tạo (AI) đến lĩnh vực ngân hàng và thị trường vốn.”
7.
Do, Trang Doan, Ha An Thi Pham, Eleftherios I. Thalassinos, and Hoang Anh Le. 2022. “The Impact of Digital Transformation on Performance: Evidence from Vietnamese Commercial Banks.” Journal of Risk and Financial Management 15(1). doi:10.3390/jrfm15010021.
8.
Filotto, Umberto, Massimo Caratelli, and Fabrizio Fornezza. 2021. “Shaping the Digital Transformation of the Retail Banking Industry. Empirical Evidence from Italy.” European Management Journal 39(3): 366–75. doi:10.1016/j.emj.2020.08.004.
9.
Hannan, Michael T., and John Freeman. 1984. “Structural Inertia and Organizational Change.” American Sociological Review 49(2): 149. doi:10.2307/2095567.
10.
He, Shouchao, Zhi Jin, Yuanxiao Hong, Lindong Ma, YE E. Jiang, and Yu Jing Chen. 2025. “The Impact of Digital Transformation on Commercial Banks’ Business Performance: An Empirical Study of 39 Listed Commercial Banks.” SAGE Open 15(4): 1–16. doi:10.1177/21582440251378869.
11.
Jay Barney. 1991. “Firm Resources and Sustained Competitive Advantage.” Journal of Management 17: 99–120.
12.
Jensen, Michael C., and William H. Meckling. 1979. “Theory of the Firm: Managerial Behavior, Agency Costs, and Ownership Structure.” In , 163-231. doi:10.1007/978-94-009-9257-3_8.
13.
Kane, G. C., Palmer, D., Philips, A. N., Kiron, D., & Buckley, N. 2015. “Strategy, Not Technology, Drives Digital Transformation.”
14.
Lan, Nguyen Thi Huong, Nguyen Viet Hung, Nguyen Phuong Anh, and Van Nguyen Duy. 2023. “How Does Digital Transformation Impact Bank Performance?”
15.
Linh, Ngô Thị Huyền. 2025. “Bức tranh chuyển đổi số ngành ngân hàng Việt Nam năm 2025: Một số thành tựu, thách thức và định hướng chiến lược”. Tạp chí Ngân hàng.
16.
Nga, Phan Thị Hằng, Trương Huỳnh Mỹ Duyên, Hồ Thị Hạnh Nguyền, Vũ Hà Ngọc Huyền, Võ Triều Vi, and Trần Ngọc Huân. 2023. “Tác động của chuyển đổi số đến hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp tư nhân Việt Nam”. Tạp chí Nghiên cứu Tài chính - Marketing 14(2): 13-24. doi:10.52932/jfm.vi2.385.
17.
Ngọc, Lưu Thị Minh. 2021. “Tác động của đổi mới công nghệ ngân hàng lõi đến kết quả hoạt động của ngân hàng thương mại - Nghiên cứu trường hợp Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công Thương Việt Nam.” Tạp chí Khoa học Thương mại No 152: 49-56.
18.
Pfeffer, J., and G. R. Salancik. 1978. The External Control of Organizations: A Resource Dependence Perspective. New York: Harper & Row.
19.
Phạm, Anh Thủy. 2026. “Tác động phi tuyến của năng lực cạnh tranh đến ổn định ngân hàng Việt Nam: Vai trò điều tiết của đổi mới công nghệ.” Tạp chí Khoa học Thương mại. doi:10.54404/JTS.2026.210V.11.
20.
Phan, Thị Hằng Nga, Nguyễn Anh Tuấn Vũ, and Nguyễn Thiên Kim Thái. 2025. “Tác động của chuyển đổi số đến hiệu quả kinh doanh ngân hàng Việt Nam: Tiếp cận dựa trên phân tích hồi quy phân vị.” Tạp chí Kinh tế và Phát triển 334(2): 83-93. doi:10.33301/jed.vi.2345.
21.
Phương, Đặng Thị Lan. 2023. “Digital Transformation of the Commercial Banking System in Vietnam - Situation and Solutions.” Corporate Finance.
22.
Thủy, Nguyễn Văn. 2023. Tác động của chuyển đổi số tới năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại Việt Nam.
23.
Trịnh Đoàn Tuấn, Linh. 2024. “Tác động của chuyển đổi số đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam.” Tạp chí Kinh tế và Phát triển: 53-62. doi:10.33301/JED.VI.1284.
24.
Wen, Wen, and Ying Liang. 2025. “Digital Transformation and Liquidity Creation in Commercial Banks: Evidence from the Chinese Banking Industry.”
25.
Xie, Xuanli, and Shihui Wang. 2023. “Digital Transformation of Commercial Banks in China: Measurement, Progress and Impact.” China Economic Quarterly International 3(1): 35–45. doi:10.1016/j.ceqi.2023.03.002.
26.
Xue, Yi, and Xinzhi Zhang. 2024. “Digital Transformation and Corporate Capital Structure: Evidence from China.” Pacific Basin Finance Journal 84. doi:10.1016/j.pacfin.2024.102299.

Liên quan

Các bài khác trong số này

TẠP CHÍ SỐ ĐẶC BIỆT 4

Xem số phát hành

Các yếu tố ảnh hưởng đến minh bạch thông tin trên báo cáo tài chính của các doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi niêm yết tại Việt Nam: góc nhìn từ nhận thức của các bên liên quan

Nguyễn Thị Huyền Trang

Bài viết tổng hợp cơ sở lý thuyết và các công trình trước để nhận diện, xây dựng và kiểm định mô hình các yếu tố tác động đến minh bạch thông tin (MBTT) trên báo cáo tài chính (BCTC) của doanh nghiệp sản xuất (DNSX) thức...

Xem bài

Tăng cường khả năng đổi mới thanh đạm của doanh nghiệp Việt Nam: Vai trò trung gian của chia sẻ tri thức trong mối quan hệ với văn hóa hợp tác

Lê Ba Phong, Hoàng Đức Chiến, Vũ Thị Kim Anh

Trong bối cảnh năng lực đổi mới đóng vai trò then chốt đối với hiệu quả vận hành và vị thế cạnh tranh của tổ chức, nghiên cứu này xem xét ảnh hưởng của văn hóa hợp tác đối với khả năng đổi mới thanh đạm (ĐMTĐ) tại các do...

Xem bài

Các nhân tố quyết định sự hài lòng trong công việc của nhân viên y tế trong bối cảnh thực hiện ESG: minh chứng từ bệnh viện đa khoa Hà Đông

Hà Văn Sỹ, Nguyễn Thị Phương Thùy

Việc lồng ghép các nguyên tắc Môi trường, Xã hội và Quản trị (ESG) vào hoạt động của bệnh viện (BV) công đang đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức quản trị, trong đó quản trị nguồn nhân lực (NNL) được xem là một trụ cột qu...

Xem bài

Các nhân tố ảnh hưởng đến ý định mua bảo hiểm nhân thọ của cá nhân: bằng chứng thực nghiệm từ các cá nhân tại thành phố Hà Nội

Đinh Thị Hòa, Nguyễn Lan Hương, Phạm Thu Vân…

Nghiên cứu xem xét các nhân tố liên quan đến ý định mua bảo hiểm nhân thọ (BHNT) của cá nhân tại Hà Nội. Dữ liệu được thu thập từ 428 phiếu khảo sát hợp lệ trong giai đoạn từ tháng 3 đến giữa tháng 4/2026. Thang đo được...

Xem bài

Ảnh hưởng của chất lượng dịch vụ tới sự hài lòng và ý định mua lặp lại tại nhà hàng chay ở Hà Nội: vai trò của bản sắc ăn chay

Ngạc Thị Phương Mai, Nguyễn Hoàng Việt

Bài viết nhằm kiểm chứng ảnh hưởng của chất lượng dịch vụ tới sự hài lòng và ý định mua lặp lại của người tiêu dùng tại các nhà hàng chay ở Hà Nội. Trên cơ sở lý thuyết chất lượng dịch vụ và lý thuyết bản sắc xã hội, ngh...

Xem bài