Mai Hương Giang và Lê Thanh Trà - Tác động của Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM) đến xuất khẩu thép Việt Nam sang Liên minh Châu Âu

Nghiên cứu này phân tích tác động của Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM) của Liên minh Châu Âu đối với xuất khẩu thép của Việt Nam. Dựa trên mô hình trọng lực cấu trúc, nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng song phương giữa Việt Nam và các quốc gia EU giai đoạn 2015-2024 để ước lượng mô hình thương mại nền. Trên cơ sở đó, CBAM được mô hình hóa như một chi phí thương mại tương đương, xây dựng từ hệ số phát thải của ngành thép Việt Nam, lộ trình áp dụng của EU và các kịch bản giá carbon, nhằm mô phỏng tác động phản thực tế cho giai đoạn 2026-2035. Kết quả cho thấy CBAM tạo ra tác động tiêu cực lớn và mang tính lũy tiến đối với kim ngạch xuất khẩu thép của Việt Nam. Trong kịch bản cơ sở, xuất khẩu sang EU dự kiến giảm hơn 40% so với trường hợp không áp dụng CBAM, trong đó mức suy giảm gia tăng rõ rệt sau năm 2030. Tác động của CBAM cũng không phân bổ đồng đều giữa các thị trường EU, mà tập trung chủ yếu tại các quốc gia nhập khẩu thép lớn. Kết quả nghiên cứu cho thấy CBAM có thể tái định hình cấu trúc xuất khẩu thép của Việt Nam trong dài hạn, đặt ra yêu cầu cấp thiết về chuyển đổi công nghệ và giảm phát thải.