Abstract
Trong bối cảnh cải cách quản trị công và yêu cầu nâng cao hiệu quả tự chủ tài chính, phát triển nguồn lực tài chính cho các đơn vị sự nghiệp công lập trong lĩnh vực văn hóa trở thành vấn đề cấp thiết. Nghiên cứu này nhằm xác định các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển nguồn lực tài chính của các đơn vị văn hóa công lập trực thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, dựa trên cơ sở lý thuyết thể chế mới, lý thuyết huy động nguồn lực xã hội và quản trị tài chính công hiện đại. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng thể chế và chính sách minh bạch có tác động trực tiếp và gián tiếp đến phát triển nguồn lực tài chính, thông qua việc thúc đẩy năng lực quản trị nội bộ và sự tham gia của cộng đồng xã hội. Văn hóa xã hội đề cao trách nhiệm cộng đồng có ảnh hưởng tích cực, nhưng mức độ tác động thấp hơn so với yếu tố thể chế. Năng lực quản trị nội bộ được xác định là yếu tố có tác động mạnh nhất, đóng vai trò trung gian quan trọng giúp chuyển hóa chính sách và giá trị xã hội thành kết quả tài chính cụ thể. Sự tham gia của cộng đồng và khu vực tư nhân góp phần đa dạng hóa nguồn lực tài chính, song hiệu quả phụ thuộc vào sự bảo chứng của Nhà nước và năng lực tổ chức của đơn vị. Nghiên cứu khẳng định ba trụ cột chính để bảo đảm phát triển bền vững nguồn lực tài chính cho lĩnh vực văn hóa công lập bao gồm cải cách thể chế, nâng cao năng lực nội bộ và phát huy vai trò xã hội. Từ kết quả nghiên cứu, bài báo đề xuất các hàm ý chính sách nhằm hoàn thiện khung pháp lý, thúc đẩy hợp tác công - tư và nâng cao năng lực quản trị tài chính của các đơn vị sự nghiệp công lập trong lĩnh vực văn hóa tại Việt Nam.
