Tóm tắt
Nghiên cứu phân tích quan hệ giữa điều kiện hệ sinh thái khởi nghiệp được nhận thức và phát triển khởi nghiệp sáng tạo (PTKNST) của thanh niên tại Việt Nam. Khác với các công trình tập trung vào ý định khởi nghiệp hoặc kết quả đơn chiều, nghiên cứu vận hành hóa PTKNST như cấu trúc bậc cao gồm quy mô, cơ cấu và chất lượng. Dữ liệu thu từ 456 người sáng lập, đồng sáng lập và tổng giám đốc doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo giai đoạn tháng 1 đến tháng 5 năm 2026, đo bằng 56 biến quan sát kế thừa từ các thang đo đã được kiểm định quốc tế và điều chỉnh theo bối cảnh Việt Nam. PLS-SEM kiểm định mô hình đo lường và cấu trúc, vai trò trung gian của định hướng khởi nghiệp sáng tạo (EO) và vai trò điều tiết của chuyển đổi số doanh nghiệp (CDS); phân tích điều kiện cần (NCA) xác định ngưỡng để đạt mức phát triển cao. Kết quả cho thấy chín nhân tố hệ sinh thái và mới nổi đều có quan hệ tích cực với PTKNST; EO truyền dẫn một phần các quan hệ này; quan hệ trực tiếp của CDS chưa có ý nghĩa nhưng CDS làm mạnh hơn quan hệ giữa EO và PTKNST. NCA cho thấy năng lực người sáng lập/tổng giám đốc, EO và tiếp cận tài chính là các nút thắt quan trọng. Nghiên cứu kết hợp logic tác động trung bình với logic điều kiện cần trong bối cảnh nền kinh tế chuyển đổi.