Tóm tắt
Nghiên cứu này kiểm định mối quan hệ phi tuyến giữa năng lực cạnh tranh và mức độ ổn định tài chính của 29 ngân hàng thương mại tại Việt Nam giai đoạn 2010-2022, đồng thời phân tích vai trò điều tiết của đổi mới công nghệ (ICT) và tác động cấu trúc từ đại dịch Covid-19. Sử dụng phương pháp System-GMM trên bộ dữ liệu bảng động không cân bằng, kết quả thực nghiệm cho thấy mối quan hệ giữa chỉ số LERNER (đại diện cho năng lực cạnh tranh) và ZSCORE (thước đo ổn định tài chính) có dạng chữ U ngược, phản ánh sự tồn tại của ngưỡng cạnh tranh tối ưu giúp củng cố ổn định hệ thống, trong khi cạnh tranh vượt ngưỡng làm gia tăng rủi ro tài chính. Bên cạnh đó, ICT thể hiện vai trò điều tiết tích cực khi làm giảm thiểu tác động tiêu cực của cạnh tranh quá mức thông qua cải thiện hiệu quả vận hành và quản trị rủi ro. Đặc biệt, đại dịch Covid-19 không chỉ là cú sốc ngắn hạn mà còn góp phần tái định hình mối quan hệ cạnh tranh - ổn định, khi các ngân hàng có quyền lực thị trường lớn hơn duy trì ổn định tốt hơn trong khủng hoảng. Nghiên cứu mở rộng khung phân tích thực nghiệm về tương tác giữa cạnh tranh, đổi mới công nghệ và ổn định tài chính, đồng thời đưa ra hàm ý chính sách về giới hạn cạnh tranh hợp lý, đầu tư số có trọng điểm và điều tiết tài chính thích ứng theo chu kỳ.
